Đất tơi và thoát nước, luống cao
CẨM NANG CÂY TRỒNG 2LÚA
Cẩm nang cây Ớt
Từ điều kiện canh tác, lịch chăm cây đến dấu hiệu sâu bệnh: mọi thông tin cần tra cứu về Ớt tập trung tại đây.
🌱 4 giai đoạn chăm sóc🔎 8 hồ sơ sâu bệnh📚 Nguồn tham khảo
Ảnh: Bruce Barrow / UnsplashNHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT
Hướng dẫn tham khảoHiểu cây Ớt trước khi chăm sóc
Các điểm cần theo dõi để điều chỉnh quy trình theo điều kiện vườn, ruộng và giống.
Nắng đầy đủ
Ẩm đều khi ra hoa/đậu trái
Bọ trĩ, xoăn lá và thán thư quả
LỘ TRÌNH CHĂM CÂY
4 giai đoạnChăm sóc cây Ớt theo từng giai đoạn
Chọn từng giai đoạn để xem việc quan trọng, nước tưới, dinh dưỡng và kiểm tra vườn.
GIAI ĐOẠN 1Chuẩn bị đất - gieo trồng⌄
VIỆC CẦN ƯU TIÊN
Ươm cây khỏe, trồng trên luống thoát nước
Nước tưới
Duy trì ẩm vùng rễ phù hợp, ưu tiên kiểm tra đất trước tưới; tránh tưới làm ướt lá vào chiều tối khi áp lực bệnh cao.
Dinh dưỡng
Bón cân đối theo kết quả phân tích đất, loại đất, thời gian sinh trưởng và khuyến nông địa phương; không khuyến nghị liều NPK cố định khi thiếu dữ liệu thực địa.
Theo dõi & chăm sóc
Theo dõi sâu bệnh định kỳ, vệ sinh vườn, loại bỏ bộ phận bệnh theo hướng dẫn phù hợp và ưu tiên phòng ngừa tổng hợp.
GIAI ĐOẠN 2Cây con - sinh trưởng⌄
VIỆC CẦN ƯU TIÊN
Tỉa cành gốc và chăm tán thông thoáng
Nước tưới
Duy trì ẩm vùng rễ phù hợp, ưu tiên kiểm tra đất trước tưới; tránh tưới làm ướt lá vào chiều tối khi áp lực bệnh cao.
Dinh dưỡng
Bón cân đối theo kết quả phân tích đất, loại đất, thời gian sinh trưởng và khuyến nông địa phương; không khuyến nghị liều NPK cố định khi thiếu dữ liệu thực địa.
Theo dõi & chăm sóc
Theo dõi sâu bệnh định kỳ, vệ sinh vườn, loại bỏ bộ phận bệnh theo hướng dẫn phù hợp và ưu tiên phòng ngừa tổng hợp.
GIAI ĐOẠN 3Ra hoa - thụ phấn⌄
VIỆC CẦN ƯU TIÊN
Giữ ẩm đều khi ra hoa, giám sát bọ trĩ và virus
Nước tưới
Duy trì ẩm vùng rễ phù hợp, ưu tiên kiểm tra đất trước tưới; tránh tưới làm ướt lá vào chiều tối khi áp lực bệnh cao.
Dinh dưỡng
Bón cân đối theo kết quả phân tích đất, loại đất, thời gian sinh trưởng và khuyến nông địa phương; không khuyến nghị liều NPK cố định khi thiếu dữ liệu thực địa.
Theo dõi & chăm sóc
Theo dõi sâu bệnh định kỳ, vệ sinh vườn, loại bỏ bộ phận bệnh theo hướng dẫn phù hợp và ưu tiên phòng ngừa tổng hợp.
GIAI ĐOẠN 4Nuôi quả/hạt - thu hoạch⌄
VIỆC CẦN ƯU TIÊN
Thu quả đúng màu/độ chín, loại trái bệnh ngay
Nước tưới
Duy trì ẩm vùng rễ phù hợp, ưu tiên kiểm tra đất trước tưới; tránh tưới làm ướt lá vào chiều tối khi áp lực bệnh cao.
Dinh dưỡng
Bón cân đối theo kết quả phân tích đất, loại đất, thời gian sinh trưởng và khuyến nông địa phương; không khuyến nghị liều NPK cố định khi thiếu dữ liệu thực địa.
Theo dõi & chăm sóc
Theo dõi sâu bệnh định kỳ, vệ sinh vườn, loại bỏ bộ phận bệnh theo hướng dẫn phù hợp và ưu tiên phòng ngừa tổng hợp.
THƯ VIỆN SÂU BỆNH TỪ A–Z
8 hồ sơ sâu bệnh trên cây Ớt
Nhận biết từ dấu hiệu thực tế, xem ảnh có nguồn khi có và đọc hướng phòng ngừa. Nhấn vào từng bệnh để mở chi tiết ngay tại đây.
Tra cứu theo triệu chứngCác mô tả là tham khảo, không thay thế đối chiếu mẫu bệnh tại vườn.Cách dùng thông tin ↗
8 / 8 hồ sơ
1Đốm vi khuẩn ớtLá có các đốm nâu tròn viền sẫm, thường nặng hơn ở lá phía dưới; quả có thể…Ảnh cây (chưa có ảnh bệnh)
Ảnh cây trồng (không phải ảnh bệnh)Chưa có ảnh triệu chứng xác minh cho hồ sơ này. Ảnh chỉ dùng minh họa cây chủ.
Dấu hiệu nhận biết
Lá có các đốm nâu tròn viền sẫm, thường nặng hơn ở lá phía dưới; quả có thể có các đốm nâu nổi, sần.
Hướng phòng ngừa
Giảm ẩm tán lá, dùng vật liệu giống sạch và vệ sinh dụng cụ.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Nghi bệnh vi khuẩn: kiểm tra dịch rỉ, vết úng, tốc độ héo; vệ sinh dụng cụ, hạn chế tưới làm bắn nước và loại nguồn cây bệnh theo hướng dẫn địa phương.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Thuốc trừ nấm không thay thế biện pháp quản lý vi khuẩn; chỉ xem xét thuốc được đăng ký đúng bệnh và cây, không có khẳng định chữa khỏi bệnh héo mạch đã nhiễm.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Tài liệu tham khảo · chưa hoàn tất xác minh hồ sơNguồn tham khảo ↗
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗2Thối gốc / cháy Phytophthora ớtVết thân sẫm màu và lõm; lá có thể có vết úng nước đến nâu nhạt, quả mềm…Ảnh cây (chưa có ảnh bệnh)
Ảnh cây trồng (không phải ảnh bệnh)Chưa có ảnh triệu chứng xác minh cho hồ sơ này. Ảnh chỉ dùng minh họa cây chủ.
Dấu hiệu nhận biết
Vết thân sẫm màu và lõm; lá có thể có vết úng nước đến nâu nhạt, quả mềm úng nước và có thể phủ lớp nấm trắng; cây héo nhanh khi nặng.
Hướng phòng ngừa
Tránh úng, cải thiện thoát nước và hạn chế nguồn nước mang mầm bệnh.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Kiểm tra vùng cổ rễ/rễ, điều kiện úng và tổn thương cơ giới; cải thiện thoát nước, vệ sinh nguồn lây, tránh lây đất/nước giữa các luống.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Không mặc định mọi thuốc trừ nấm có hiệu lực trên nhóm Phytophthora/Pythium; hoạt chất cần đúng đối tượng và đúng phạm vi đăng ký cho cây.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Tài liệu tham khảo · chưa hoàn tất xác minh hồ sơNguồn tham khảo ↗
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗3Thán thư quả ớtVết trên quả thường tròn và lõm; khi già tâm vết sẫm/đen và trong ẩm có thể xuất…Ảnh cây (chưa có ảnh bệnh)
Ảnh cây trồng (không phải ảnh bệnh)Chưa có ảnh triệu chứng xác minh cho hồ sơ này. Ảnh chỉ dùng minh họa cây chủ.
Dấu hiệu nhận biết
Vết trên quả thường tròn và lõm; khi già tâm vết sẫm/đen và trong ẩm có thể xuất hiện khối bào tử màu hồng.
Hướng phòng ngừa
Thu hoạch và loại bỏ quả bệnh, giảm ẩm và tránh gây vết thương trên quả.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Tăng thông thoáng tán, hạn chế ướt lá kéo dài, theo dõi vết bệnh qua thời gian và vệ sinh tàn dư; luân canh/chọn giống phù hợp nếu kỹ thuật cây cho phép.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Nếu xác nhận tác nhân và mức hại cần xử lý, chỉ tra cứu nhóm thuốc trừ bệnh được đăng ký đúng cây, đúng sinh vật gây hại; luân phiên cơ chế và tuân thủ nhãn.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Tài liệu tham khảo · chưa hoàn tất xác minh hồ sơNguồn tham khảo ↗
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗4Bệnh khảm virus trên ớtCần chuyên gia đối chiếu mô tả triệu chứng và chẩn đoán phân biệt theo tài liệu gốc.Ảnh cây (chưa có ảnh bệnh)
Ảnh cây trồng (không phải ảnh bệnh)Chưa có ảnh triệu chứng xác minh cho hồ sơ này. Ảnh chỉ dùng minh họa cây chủ.
Dấu hiệu nhận biết
Cần chuyên gia đối chiếu mô tả triệu chứng và chẩn đoán phân biệt theo tài liệu gốc.
Hướng phòng ngừa
Theo dõi thường xuyên, duy trì vệ sinh canh tác và chọn vật liệu trồng khỏe; chỉ áp dụng biện pháp theo hướng dẫn địa phương sau khi xác định nguyên nhân.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Với bệnh do virus/tác nhân gây triệu chứng tương tự, cần xác nhận chẩn đoán, kiểm soát vật trung gian nếu có và dùng giống/vật liệu sạch bệnh. Không có thuốc phun chữa khỏi virus trong mô cây đã nhiễm.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Không dùng thuốc trừ nấm để chữa virus. Chỉ xem xét biện pháp quản lý côn trùng môi giới khi xác định đúng đối tượng và sản phẩm được đăng ký trên cây đó.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Tài liệu tham khảo · chưa hoàn tất xác minh hồ sơNguồn tham khảo ↗
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗5Héo rũ do nấm FusariumCần chuyên gia đối chiếu mô tả triệu chứng và chẩn đoán phân biệt theo tài liệu gốc.Ảnh cây (chưa có ảnh bệnh)
Ảnh cây trồng (không phải ảnh bệnh)Chưa có ảnh triệu chứng xác minh cho hồ sơ này. Ảnh chỉ dùng minh họa cây chủ.
Dấu hiệu nhận biết
Cần chuyên gia đối chiếu mô tả triệu chứng và chẩn đoán phân biệt theo tài liệu gốc.
Hướng phòng ngừa
Theo dõi thường xuyên, duy trì vệ sinh canh tác và chọn vật liệu trồng khỏe; chỉ áp dụng biện pháp theo hướng dẫn địa phương sau khi xác định nguyên nhân.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Quan sát bộ phận bị hại, kiểm tra lịch tưới/bón và theo dõi diễn biến tại nhiều vị trí. Giữ vệ sinh ruộng vườn, giảm nguồn lây và ưu tiên biện pháp IPM đúng cây trồng.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Chưa có thuốc thương phẩm được 2Lúa xác minh riêng cho hồ sơ này. Trước khi sử dụng, đối chiếu đúng cây trồng, sinh vật gây hại, hoạt chất, đăng ký và hướng dẫn nhãn theo danh mục BVTV Việt Nam hiện hành.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Tài liệu tham khảo · chưa hoàn tất xác minh hồ sơNguồn tham khảo ↗
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗6Bệnh thán thư trên ớtQuả có vết lõm tròn nâu đen, có thể thấy vòng bào tử khi ẩm.Ảnh đúng hồ sơ
Ảnh triệu chứng / đối tượng đúng hồ sơTác giả ghi nhận thán thư trên quả ớt; ảnh chụp ngoài thực địa.
Dấu hiệu nhận biết
Quả có vết lõm tròn nâu đen, có thể thấy vòng bào tử khi ẩm.
Hướng phòng ngừa
Thu gom quả bệnh, luân canh và hạn chế làm ướt tán kéo dài.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Tăng thông thoáng tán, hạn chế ướt lá kéo dài, theo dõi vết bệnh qua thời gian và vệ sinh tàn dư; luân canh/chọn giống phù hợp nếu kỹ thuật cây cho phép.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Nếu xác nhận tác nhân và mức hại cần xử lý, chỉ tra cứu nhóm thuốc trừ bệnh được đăng ký đúng cây, đúng sinh vật gây hại; luân phiên cơ chế và tuân thủ nhãn.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Hồ sơ tham khảo; chưa được đối chiếu nguồn trực tiếp.
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗7Bệnh xoăn lá do virusLá nhỏ quăn và có khảm vàng, cây lùn; nhiều virus và môi giới có thể gây.Ảnh đối chiếu
Ảnh đối chiếu trên cây cùng nhómẢnh triệu chứng xoăn vàng lá trên cây ớt do tác giả ghi nhận. Trang ảnh không xác minh bằng xét nghiệm nguyên nhân virus; chỉ sử dụng để so sánh triệu chứng.
Dấu hiệu nhận biết
Lá nhỏ quăn và có khảm vàng, cây lùn; nhiều virus và môi giới có thể gây.
Hướng phòng ngừa
Sử dụng cây giống khỏe, kiểm soát côn trùng chích hút và nhổ cây bệnh nặng đúng cách.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Với bệnh do virus/tác nhân gây triệu chứng tương tự, cần xác nhận chẩn đoán, kiểm soát vật trung gian nếu có và dùng giống/vật liệu sạch bệnh. Không có thuốc phun chữa khỏi virus trong mô cây đã nhiễm.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Không dùng thuốc trừ nấm để chữa virus. Chỉ xem xét biện pháp quản lý côn trùng môi giới khi xác định đúng đối tượng và sản phẩm được đăng ký trên cây đó.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Hồ sơ tham khảo; chưa được đối chiếu nguồn trực tiếp.
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗8Bọ trĩ hại ớtLá non bạc và biến dạng, hoa rụng; có bọ nhỏ di chuyển nhanh.Ảnh đúng hồ sơ
Ảnh triệu chứng / đối tượng đúng hồ sơẢnh bọ trĩ (Thrips tabaci) trên hoa cây ớt; nhận dạng đúng cây chủ và đối tượng, không suy diễn mức độ gây hại từ ảnh.
Dấu hiệu nhận biết
Lá non bạc và biến dạng, hoa rụng; có bọ nhỏ di chuyển nhanh.
Hướng phòng ngừa
Theo dõi đọt hoa, bảo vệ thiên địch và hạn chế lạm dụng thuốc.
Hướng xử lý và vật tư cần đối chiếu
Thăm vườn xác định đúng loài sâu hại và tuổi sâu, quan sát mức hại và thiên địch; ưu tiên thủ công, bẫy, vệ sinh và biện pháp sinh học phù hợp trong IPM.
Phân bón không phải thuốc trị bệnh. Chỉ cân đối dinh dưỡng dựa trên giai đoạn sinh trưởng, kiểm tra đất/lá và tình trạng rễ; tránh bón thúc chỉ vì thấy lá vàng hoặc đốm.
Tra cứu vật tư dinh dưỡng →Nếu cần can thiệp, chỉ xem xét nhóm thuốc trừ sâu/nhện đúng đối tượng đã đăng ký cho cây, luân phiên cơ chế tác động và tuân thủ thời gian cách ly trên nhãn.
Danh mục giá thuốc BVTV (không phải đơn thuốc) →Chưa có tên thương phẩm, liều lượng hay thuốc “đặc trị” được duyệt riêng cho hồ sơ này. Hãy xác định đúng bệnh và kiểm tra đăng ký sử dụng tại Việt Nam trước khi mua hoặc phun.
Nguồn và mức độ xác nhận
Hồ sơ tham khảo; chưa được đối chiếu nguồn trực tiếp.
Các triệu chứng có thể giống thiếu dinh dưỡng hoặc vấn đề thời tiết. Không tự kết luận bệnh hay dùng thuốc chỉ từ mô tả.
Liên kết trực tiếp đến mục này ↗Không có hồ sơ phù hợp với từ khóa.
GIẢI ĐÁP NHANH
Câu hỏi thường gặp khi chăm sóc cây Ớt
Câu trả lời ngắn dựa trên hồ sơ chăm sóc và danh mục bệnh hiện có, không thay thế kiểm tra thực tế.
Cây Ớt cần chú ý điều gì khi trồng?
Đất tơi và thoát nước, luống cao Ẩm đều khi ra hoa/đậu trái
Xem hướng dẫn từng giai đoạn →Những sâu bệnh nào được đề cập cho cây Ớt?
Thư viện hiện có 8 hồ sơ, bao gồm Đốm vi khuẩn ớt, Thối gốc / cháy Phytophthora ớt, Thán thư quả ớt, Bệnh khảm virus trên ớt và các hồ sơ khác.
Đến thư viện sâu bệnh →Có thể nhận diện bệnh chỉ qua một bức ảnh không?
Không. Một triệu chứng có thể do nhiều nguyên nhân như sâu bệnh, thiếu dinh dưỡng, ngập úng hoặc thời tiết. Cần xem bộ phận bị hại, giai đoạn cây, lịch chăm sóc và đối chiếu chuyên môn trước khi xử lý.
Xem dấu hiệu để đối chiếu →NGUỒN & KIỂM CHỨNG
Thông tin biên tập và lưu ý sử dụng
Nội dung chăm sóc được biên soạn ở mức tham khảo theo nhóm cây và điều kiện canh tác, không phải quy trình đã thẩm định cho từng giống và địa phương. Các hồ sơ sâu bệnh có mức độ đối chiếu nguồn riêng trong từng mục.
Hướng dẫn chăm sóc đang chờ bổ sung tài liệu chuyên ngành trực tiếp cho cây này.
Không tự chẩn đoán hay dùng thuốc từ ảnh
Nguồn, tác giả và giấy phép lưu trong hồ sơ quản trị. Mức độ chính xác phụ thuộc cây chủ, tác nhân, giống, môi trường. Trước khi xử lý cần xác minh tại vườn và theo quy định BVTV hiện hành.
Thông tin tham khảo, không thay thế khảo sát tại vườn
Điều chỉnh nước và dinh dưỡng theo giống, giai đoạn, độ phì đất và thời tiết. Không áp dụng rập khuôn mức bón hay thuốc. Nên tham khảo cán bộ khuyến nông tại địa phương khi triệu chứng bệnh không rõ.